Infekcje wirusowe gardła u dzieci – objawy, leczenie i profilaktyka

Infekcje układu oddechowego u dzieci są powszechne, a za 85% z nich odpowiadają wirusy [1].  Większość chorób ma łagodny przebieg, jednak niektóre objawy potrafią wzbudzić niepokój rodziców. Dowiedz się, jakie symptomy wskazują na infekcje wirusowe gardła, poznaj metody leczenia i profilaktyki.

Wirusowe zapalenie gardła i migdałków podniebiennych – skąd się bierze? 

Zapalenie gardła u dzieci wywołane przez wirusy stanowią nawet 70-80% wszystkich zakażeń. W zależności od postaci, mogą je wywoływać m.in. [2]:

• rynowirusy,

• adenowirusy,

•  enterowirus 71 (EV71) i wirusy Coxsackie A,

• Herpeswirusy (najczęściej wirus opryszczki pospolitej typu 1 – HSV-1),

• wirus paragrypy,

• wirusy grupy A i B,

• wirus Epsteina-Barr (EBV).

Wirusowe zapalenie gardła i migdałków podniebiennych jest infekcją całoroczną, jednak liczba zachorowań zwiększa się w okresie jesienno-zimowym. Wyjątek stanowią zakażenia enterowirusami, które występują latem i wczesną jesienią [3]. 

Infekcje wirusowe gardła u dzieci – jak do nich dochodzi?

Wirusy przenoszą sie z chorego człowieka, a największą zakaźność odnotowuje się w pierwszych dniach choroby (jak np. w przypadku przeziębienia) [4]. Warto jednak mieć świadomość, że chory może zarażać nawet 1-2 dni przed wystąpieniem charakterystycznych objawów [3]. 

Okres wylęgania wynosi średnio 1-6 dni, ale w przypadku zakażenia wirusem EBV (mononukleoza zakaźna) przekracza 6 dni [3].

Do zakażenia najczęściej dochodzi drogą kropelkową  lub przez bezpośredni kontakt z zanieczyszczoną powierzchnią lub chorym dzieckiem [4]. 

Jakie są objawy wirusowego zapalenia gardła u dzieci?

Objawy wirusowego zapalenia gardła są dość charakterystyczne. Choroba zwykle powoduje ból gardła u dziecka, uczucie drapania. Pociecha może skarżyć się też na to, że nie jest w stanie przełykać, np. śliny. Pojawiają się również objawy towarzyszące, takie jak np.:

• kaszel,

• nieżyt nosa (katar, uczucie niedrożności),

• powiększenie węzłów chłonnych,

• gorączka.

U niektórych dzieci mogą wystąpić bóle mięśniowe oraz biegunka, ale takie dolegliwości zdarzają się dużo rzadziej [5]. 

Wirusowe a bakteryjne zapalenie gardła u dzieci – różnicowanie 

Zapalenie gardła jest jednym z powodów nadużywania antybiotyków, dlatego ważne jest różnicowanie objawów infekcji wirusowej od zakażenia wywołanego bakteriami (np. anginy paciorkowcowej).

 Poniższa tabela przedstawia typowe objawy wirusowego zapalenia gardła i migdałków podniebiennych oraz objawy anginy o podłożu bakteryjnym [2, 5]. 

W różnicowaniu zakażeń o podłożu bakteryjnym i wirusowym często wykorzystuje się tzw. skalę Centora w modyfikacji McIssaaca. Pozwala ona ocenić prawdopodobieństwo zakażenia wywołanego przez paciorkowce [5]. 

Coraz częściej wykonuje się także szybki test na obecność antygenu Streptococcus pyogenes, który polega na pobraniu wymazu z gardła [6]. Dzięki temu lekarz ma pewność, że np. konieczna jest antybiotykoterapia. 

Leczenie zapalenia gardła o podłożu wirusowym

Zakażenia wirusowe nie wymagają podawania leków przeciwwirusowych. Wystarczające jest leczenie objawowe, które polega na łagodzeniu uporczywych dolegliwości [2]. 

Zwykle stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen (o dodatkowym działaniu przeciwzapalnym – jako niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ). W łagodzeniu bólu i podrażnienia błony śluzowej gardła pomocne są leki o działaniu miejscowym, np. pastylki do ssania / tabletki do ssania, spraye, płyny do płukania – dobierane adekwatnie do wieku chorego dziecka [2]. 

Infekcje wirusowe gardła u dzieci – profilaktyka

Częste infekcje wirusowe u dzieci są czymś naturalnym, ponieważ wynika to z ciągłego kształtowania układu odpornościowego [1]. Ponadto, biorąc pod uwagę łatwość przenoszenia się wirusów wśród dzieci, trudno mówić o skutecznej profilaktyce. 

Jeśli jednak chcesz zmniejszyć ryzyko występowania infekcji gardła, pamiętaj o działaniach wspierających prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Są to m.in. [1]:

• zdrowa dieta,

• odpowiednia ilość snu,

• regularny wysiłek fizyczny o umiarkowanym nasileniu.

Znaczenie ma także dbałość o higienę rąk, unikanie kontaktu z chorymi osobami [5]. 

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

Źródła

1. Szczukocka-Zych A, Makowska M. Profilaktyka i leczenie nawracających infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci. Pediatria po Dyplomie. 2018. Tom 22; Nr 04.  

2. Zielnik-Jurkiewicz B. Zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Po Dyplomie: https://podyplomie.pl/system/products/sample_pdfs/000/007/457/original/choroby_laryngologiczne_u_dzieci.pdf (dostęp: 9.01.2026) 

3. Szenborn L, Sawiec P, Mrukowicz J. Ostre zapalenie gardła i migdałków u dzieci. Medycyna Praktyczna:  https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/artykuly-przegladowe/301141,ostre-zapalenie-gardla-i-migdalkow-u-dzieci (dostęp: 9.01.2026)

4. Salamon D, Gładysz A, Sawiec P. Choroba przeziębieniowa (przeziębienie). Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.2. (dostęp: 9.01.2026)

5. Fal A, Babicki M, Brożek-Mądry E, et al. Diagnostyka i leczenie wybranych infekcji oraz stanów zapalnych dróg oddechowych. Wytyczne dla lekarzy POZ. Lekarz POZ. 2021;7(5).

6. Dzierżanowska D, Semczuk K, Pawińska A. Zasady wykonywania wymazu z gardła na posiew oraz bezpośredniego testu na obecność antygenu Streptococcus pyogenes u dzieci z podejrzeniem anginy paciorkowcowej. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/procedury/15281,zasady-wykonywania-wymazu-z-gardla-na-posiew-oraz-bezposredniego-testu-na-obecnosc-antygenu-streptococcus-pyogenes-u-dzieci-z-podejrzeniem-anginy-paciorkowcowej,1 (dostęp: 9.01.2026)